Schildpadden redden in Gandoca

Zaterdag 5 juni
Gisteren nog even een biertje gedronken met de professor en de schoolmanager en een flinke pot tafelvoetbal eruit. Die professor is daar goed in zeg! Toch weer zo laat gemaakt dat we vanochtend de tassen in gaan pakken. Om 10 uur gaan we richting bus, met best wel weer een zware rugzak (zit ook zo'n 5 kg boeken in). Om een uur of 2 zijn we in Gandoca, bij het gastgezin. Gilberto, Marisol en Joseph. Gilberto spreekt ook engels, dat is handig als we er echt niet meer uitkomen schakelen we over. Marisol en zoontje Joseph van 3 leren ons meer spaans. We dachten dat we vandaag onze eerste werkzaamheden zouden doen, maar er zijn veel vrijwilligers nu en we hebben dus gelijk onze vrije dag. In de middag moeten we op het station zijn, een 15 minuten lopen door de jungle langs het strand en langs een beetje een spookhuis uit de films. Het station is een beetje muf en oud en donker is het daar ook. Blij dat we bij Gilberto en Marisol zitten. We krijgen daar uitleg over de werkwijze hier en we leren nesten graven op het strand. Alle eieren worden herbegraven op een plek waar ze in de gaten gehouden kunnen worden. Anders zou het kunnen dat mensen ze opgraven om te verkopen of dat honden of andere beesten de nesten opgraven en leegeten. Tijdens onze uitleg regent het een beetje, raken we vast wel aan gewend. Op het strand graven gaat goed, we hadden alleen niet gedacht dat er zoveel zandvliegen zouden zitten. Niet gesprayt met muggenspul ofzo dus we zitten onder de beten.
's avonds hebben we gelijk een voordeel van het logeerpartijtje er is een verjaardags bbq en de familie gaat, wij mogen mee. Goede vleesspiezen en iedereen neemt een shot rum uit dezelfde fles en hetzelfde bekertje, alcohol ontsmet en we zijn ingeent gelukkig.

Zondag 6 juni
De eerste keer werken, ik ga wandelen op gedeelte a van het strand, voorbij de rivier. (Er zijn twee gedeeltes, b is bij de nestenplantage 'de hatchery' ) De rivier staat hoog vandaag, ik ben nog voordat het wandelen echt begint al tot mijn kruis nat. Dat vergt nog een speciale techniek dat wandelen op een pikdonker stand met stronkjes en laaghandgende bomen. Het is zo donker dat we elkaar vast moeten houden om elkaar niet kwijt te raken. Maar geen lichten want dat verjaagd de schildpadden. Nou is één meisje haar zaklamp vergeten op een plekje waar we hebben zitten rusten en de leider zijn lamp bleef haken aan een tak en is weggegooid. Mijn lamp ging uit ondanks de nieuwe batterijen toen we onder een schildpad hingen. Wel een schildpad meegemaakt maar helaas dus weinig van gezien. Wel de eieren in de zak gekregen en nummer op het identificatieplaatje gelezen. Gauw terug met de eieren naar de hatchery, daar zit Peter. Die hoeft niet te lopen vannacht hij zit samen met een meisje zijn wacht uit bij het nestenveld. En de mazzelaar heeft daar een schilpad het strand op zien komen. En gehoord en geroken. Ze zuchten tijdens het eieren leggen en ruiken dan naar vis uit hun bek. Verder is er weinig gebeurd en als wij er aan komen met onze zak eieren zit zijn wacht er net op. Doodmoe ben ik oeioeioei, lekker naar bed nu.

Maadag 7 juni
Overdag zijn er ook taken, het strand word bijna elke dag opgeruimd. Verderop is een hout en bananenplantage en het afval daarvan drijft via de rivier de zee in en het strand op. Met veel vuil op het strand kunnen de baby schildpadden niet naar zee en willen de moeders geen eieren leggen. 3 uur strandschoonmaak dus. 's Nachts heeft Peter hatchery dienst en ik ga weer wandelen. Sector b vandaag dat is een stuk relaxter. Helaas geen schildpad gezien.

Dinsdag 8 juni t/m vrijdag 11 juni
Werken en slapen en eten, daar komt het op neer. Rare werktijden soms en één keer een zonnesteek, 6 uur op het nestenveld met weinig schaduw en in de schaduw 38° toch ´s avonds weer wandelen. Ook een nestopgraving meegemaakt, alle oude nesten worden leegeggraven en de eieren worden geteld en opengemaakt. Vreselijke stank na 70 dagen in het zand. Ook die rotte en half volgroeide schildpadjes ruiken verschrikkelijk. Maar goed dat is voor het onderzoek ook belangrijk. Bij de opgraving ook nog een paar levende schildpadjes gevonden. Joepie de eersten.
Ook een avond dat we samen wandeldienst hadden een grote geboorte op het nestenveld, er had maar 1 iemand daar dienst dus die keek een beetje benauwd, even geholpen voordat we zijn gaan wandelen. 38 jonkies krioelen in het kooitje. Super! Daarna nog twee moeders zien kruipen. Een probeerde een nest te maken in de rivier, dat gaat dus niet, we konden wel van dichtbij kijken nu en de andere ging na inspectie de zee weer in, zonder eieren te leggen. Die komt dan een uurtje later of de volgende dag weer terug.
Ook op een middag dat marieke moest werken is peter naar de lokale school geweest waar ze geld in aan het zamelen waren voor onderhoud van gebouw. Dat geld werd ingezameld met de verkoop van eten en frisdrank en met een dansvoorstelling waar je toegangsgeld voor moest betalen. Ik dacht dat zal dan wel iets van een normale lokale soort van volksdans worden, maar het bleken erge sexy moderne dansen te zijn. Het was op z'n zachtst gezegd het geld meer dan waard en ik was zo druk met kijken dat ik vergeten ben foto's te nemen. (sorry thuisfront)

Zaterdag 12 juni
PIET GEFELICITEERD!! met je 65ste. Om het te vieren gaan we vandaag, op onze vrije dag, de enige in de week, bij een dame cake eten. Zij kwam afgelopen week hier bij het huis om zelf gemaakte kleding te verkopen en na een klein gesprekje vroeg ze of we soms zin hadden om een keer bij haar langs te komen op de koffie. Dat hebben we wel. We wisten toen al dat dit onze vrije dag was dus voor vandaag afgespoken. Om twee uur gaan we, gewapend met camera, want ze zegt dat ze een hele mooie tuin heeft. Ze heeft vroeger gemberbloemen gekweekt dus ik verwacht er wel wat van. Het is op een finca, klinkt goed hè. Zo noemen ze de boerderijen hier.
Naar de finca gaan we op de fiets. Gilberto heeft er maar één, maar dat is geen probleem, er worden in het dorpje even twee fietsen geleend voor ons. Na over een onmogelijk klein paadje te zijn gefietst, komen we bij de finca aan. Bij de finca eerst een rondleiding gehad van de dame des huizes door de tuin, waarbij ze bij alle bloemen en planten wel wat te vertellen had. Ze vond het interessant om ook van marieke te horen of de planten ook in nederland verkocht werden en welke kleuren er bijvoorbeeld van zijn. Na de rondleiding aan de koffie. Tafel was mooi gedekt binnen in het hutje wat aan alle kanten open is en wat ze hun huis noemen. En de mooiste koffiekopjes waren voorgaats getrokken. We kregen ´budin´ van gele yuca´ bij de koffie, iets wat uit het costaricaanse kookboek komt, en waarvan niet zo één twee drie valt uit te leggen wat het is. De koffie wordt hier trouwens standaard geserveerd met suiker erin.
Voor de rest is hier erg weinig te doen, heerlijk, beetje lezen. Af en toe een biertje halen in de dronkenmans kroeg naast ons huis. Er is nog een kroegje iets verderop waar de 'normalere' mensen komen en daar staat een pooltafel. Verder is er nog een miniwinkeltje en een restaurantje, waar je soms niemand kan vinden. En een telefooncel. Het huis hier heeft ook telefoon waar we met onze kaart mee kunnen bellen. Makkelijk dus.


Zondag 13 juni t/m zaterdag 19 juni.
Slapen, eten en werken doen we hier nog steeds, maar het lijkt wel of we het meest slapen en tukjes doen. We worden wel een beetje suf van het weinige werken en de vele vrije tijd. De boeken die we mee hebben gebracht gaan dan ook snel. Zelfs ik (Peter) heb hier met een kleine week een boek uit... Zwaar waren deze dagen dus niet. Dat komt misschien ook wel omdat we mazzel hebben dat we tijdens het werken altijd droog weer hebben en dat we onze patrouilles lopen met leiders die aardig relaxt zijn.
We zien deze dagen helaas geen grote schildpad eieren leggen tijdens onze patrouilles. Echter op vrijdagnacht is marieke klaar met haar 'hatchery'-shift (waarbij ze een geboorte golfje had gehad, 21 schildpadjes waren er uit het zand die dienst omhoog gekropen)en los ik haar en een ander meisje af. Rond die tijd kwam er een moederschildpad het strand op en de man die patrouille liep zag de dames voorbij komen en vroeg ze om te helpen. Hij patrouilleerde niet met andere vrijwilligers omdat een grote groep een vrije dag had en er dus weinig vrijwilligers beschikbaar waren. Marieke heeft dit keer alles goed gezien en heeft geholpen met het opmeten van zijn schild (wat overigens hard aanvoeld ookal is het een leatherback).
Toen ze de eieren bij de hatchery kwamen begraven vroeg de leider of ik misschien ook nog even wilde kijken. Ja natuurlijk! Dus wij samen er ook nog evn naar toe gelopen om te zien hoe de schildpad terug naar zee ging. Gelukkig gaat dat niet zo snel bij schildpadden en had ik dus ook wel even de tijd om het gevaarte te bekijken. (lengte van het schild 1.6 meter en een kop zo groot als dat van mij.)
De shift die Marieke hiervoor had waren er twee nesten uitgekomen. Uit het ene nest 4 schildpadjes en uit het andere 17. De schildpadjes moeten dan gemeten en gewogen worden alvorens ze worden vrijgezet. Het vrijzetten moet op een redelijke afstand van zee gebeuren omdat ze die weg naar zee in hun ´geheugen´opslaan voor als de schildpadjes eventueel, als ze nog in leven zijn, na een jaar of vijftien terugkomen om hun eieren te leggen. Het is een erg leuk gezicht om die schildpadjes zo naar zee te zien flapperen.
Verdere gebeurtenissen buiten het werk om deze dagen zijn ten eerste de lagoon-tour. We zijn met Gilberto, Patricia (verblijft ook bij gilberto) en twee mensen die hier een film maken om een uur of drie naar de lagoon gelopen (onderweg slangetje gezien die oa kolibries eet) en daar in een roeiboot gestapt. Hier erg mooie natuur gezien met veel mangrove en in de verte een stel 'spidermonkeys'. Vooral de terugweg toen het donker begon te worden was erg spectaculair met allemaal bizarre jungle geluiden van vooral vogels.
Ook zijn we deze week flink aan de sapjes gegaan. Omdat we niet veel groenten en fruit te eten krijgen bij ons gastgezin hebben we namelijk het idee dat we niet genoeg vitamientjes binnenkrijgen. Het enige restaurantje hier serveert ze heerlijk en het is geen straf om hier regelmatig op visite te gaan.
Het eten wat we geserveerd krijgen bij ons gastgezin is bijna altijd bonen en rijst als extraatje erbij krijgen we soms een paar plakjes komkommer of een plakje tomaat, of een plakje gebakken ham of een kloddertje aardappelenpuree en zelfs een keer een beetje pasta bij de rijst met bonen. Eén keer hebben we hamburgers met patat te eten gekregen en één of twee keer alleen pasta, dat is dan echt een feestje.

Zondag 20 juni
Vandaag eerst lekker zitten suffen en daarna naar het voetbaltoernooi geweest die hier in het dorp is georganiseerd. Er spelen 4 mannenteams en twee vrouwen teams. Allemaal van omliggende dorpjes/ bananenplantages en van Gandoca zelf. De mannen hier drinken omdat je veel vocht verliest tijdens zo'n wedstrijd vooraf één a twee biertjes. Behalve bier was er ook eterij te koop. Natuurlijk rijst met bonen, maar dit keer was het anders klaar gemaakt, namelijk met kokos erdoor. Ook verkochten ze empanadas en rijstepap. Omdat we vanavond een lange nacht voor de boeg hebben kopen we ook wat empanadas en rijstepap om mee te nemen.
Vanavond (7 uur) gaan we namelijk naar een strandje (playita genaamd, wat strandje betekend) op 1.5 a 2 uur lopen van het dorp. Hier verwachten ze dat een 'hawksbill'-schildpad zijn eieren gaat leggen. Dit doet ie normaal om de 15 dagen en alleen maar op dat strandje. De weg naar het strandje toe gaat eerst een uur over het strand, wat voor ons inmiddels geen probleem meer is. Daarna een klein uur door de jungle, wat toch heel anders lopen is door enkeldiepe blubber. Het regent ondertussen flink, en de regenjassen van 4 dollar zijn toch niet zo goed als we gehoopt hadden. Zeiknat zitten we in de stromende regen 5 uur te wachten op een klein rotstrand op een schildpad die niet komt. Gelukkig kunnen we er hard om lachen. Wat doen we hier twee van die hollandse malloten op een afgelegen strand in de costaricaanse jungle. Maar goed wel even tijd voor een goed gesprek.
De terugweg is nog blubberiger dan heen na de stortbui. We zien nog een gevaarlijke slang die onze leader vakkundig voor ons doodslaat met een net gekapte stok. Als ie dood is moeten we even goed kijken naar zijn verschijning zodat we weten of we de volgende keer weer met een gevaarlijke te maken hebben. Om 4 uur zijn we terug in ons huis, verrassend koud en nat. We moesten nog door de rivier heen, normaal ben je nog niet tot je enkels nat, maar nu staat het water tot aan je middel en met een flinke stroming. Ik spoel zo een paar meter weg. Peter blijft op zijn plek en ik grijp een arm van de leader vast.
Blijkt dat er al bijna iemand van een andere groep weggespoeld was. Gelukkig zal het water morgen wel weer lager staan.

Maandag 21 juni tot en met zaterdag 26 juni.
We ergeren ons een beetje aan de groepen met jonge amerikanen die hier komen. Het strand opruimen vinden ze niks, een half uur is lang zat. Ze komen altijd te laat en de rest moet dan maar wachten. Als ze bezig zijn dan doen ze het meeste maar half en iemand anders mag de ellende weer opruimen. En als je moe bent of het regent dan ga je toch gewoon niet naar patrouille je bent tenslotte toch met meerdere mensen. Wij zijn dan dinsdag ook uit protest weggegaan nadat we 15 minuten hadden gewacht en er niemand op kwam dagen voor de strandschoonmaak. (De groep had een bespreking die om even voor drie begon, om 3 uur schoonmaken was dus niet haalbaar, wij vinden het raar ze hebben de rest van de dag niets te doen maar 3 uur schijnt het tijdstip te zijn voor belangrijke dingen)
Marisol is vandaag (22juni) jarig, we krijgen rijst met bonen en garnalen. Feestelijk!
En op vrijdag vieren we Riet´s verjaardag met een extra biertje en met een belletje naar huize populairendreef. Gefeliciteerd!!
Verders lopen we deze week 6 keer een patrouille. Omdat dit elke keer weer op een ander tijdstip is (20-24 of van 24-04) worden we deze week wel een beetje moeier dan de vorige en beginnen de voeten ook een beetje tegen te stribbelen qua blaren en vermoeidheid.
Bij de patrouille op maandag dacht peter gelukkig te wezen. Er kwam een schildpad het strand op en deze begon haar nest te graven. Dus handschoenen aan en klaar zitten om die zak eronder te schuiven als ze eenmaal klaar is om te leggen. Komt er verdorie een golf het strand op die zo haar nestkuil weer verrampeneerd. Die schildpad dacht toen dus van nou hier voor mij geen nest en ze ging zo weer de zee in. Ons achterlatend met een zuur gevoel.
Op de laatste patrouille van deze week, voordat we ons dagje vrij hebben, lopen we allebei op een andere sector van het strand. Aan het begin van de patrouille zag ik (peter) al een schildpad zo rond een uur of half negen. Omdat het vandaag erg helder was met volle maan was al vanaf een grote afstand te zien dat er daar iets het strand op was gegaan aan het grote brede en diepe donkere spoor op het strand. Dichterbij gekomen, bleek dat de schildpad het nest al had gegraven en er net klaar voor was om haar eieren te gaan leggen. En eindelijk na 3 weken hier zie ik dus voor het eerst goed een schildpad eieren leggen. En nog met supergoed zicht ook vanwege de volle maan. Ik mag zelfs de zak vasthouden waarin de eieren worden opgevangen om ze vervolgens op een veiligere plek te herbegraven. Dichterbij kan je niet komen als je zo op je buik achter die schildpad ligt met je armen onder z'n achterflippers. Het vergt nog wat timing om die zak weg te trekken als ze klaar is, ze begint namelijk direct met het dichtgooien van de nest met haar achterflippers één voor éen. Dus je hebt een seconde tussendoor.
Omdat er deze week zo weinig schildpadden worden gezien laten we ook de andere patrouille weten dat er een schildpad is. Helaas deed de radio het niet zo goed zodat we pas na het eieren leggen de andere groep konden bereiken. Deze groep, waarin ook marieke zat, kwam dus aangespeerd en zag de schildpad nog zijn nest camoufleren en terug naar zee kruipen. Ons groepje was toen al weg om de eieren weer te herbegraven, dit moet namelijk altijd zo snel mogelijk gebeuren, om het zo natuurlijk mogelijk te houden.

Zondag 27 juni.
Vandaag ons vrije dagje en we zijn vroeg uit de veren. Om 8 uur vertrekt namelijk de bus naar Manzanillo, waar de plaatselijke dames en heren voetbalteams moeten voetballen vandaag. Dit is voor het hele dorp een leuk uitstapje en er is dan ook een grote schoolbus geregeld om iedereen daar naartoe te brengen. En wij dus ook mee. Het is een rare gewaarwording om de mensen in de drie kwartier die we moeten wachten op de bus al aan het bier te zien gaan. Het lijkt niet uit te maken of je speelt of niet; het is warm en dan drink je bier op je vrije dag, ookal is het pas net na achten 's ochtends. Ook in de twee uur durende busrit naar het buurdorp worden er heel wat biertjes uit de meegenomen koelbox getrokken.
In Manzanillo is iedereen nog bij de eerste helft van de eerste partij aan het aanmoedigen, maar tijdens de tweede helft gaan er al heel wat mensen richting de bar en restaurant, anders wordt het veel te druk wordt gezegt en heb je geen plek meer. Wij gaan ook richting restaurant en eten een heerlijke hamburger met frites. Aangeraden werd om rijst en bonen te nemen, maar dit konden we even niet meer aan na een dieet van drie weken rijst en bonen.
Verders zijn we vandaag toch een beetje moe door het slaaptekort en moet er dus om wat op te frissen gezwommen worden in zee. Geen zwemspullen bij ons, maar je mag hier ook gewoon in je ondergoed gelukkig.
De bus is tijdens de terugweg nog voller dan heen op de één of andere manier en er zijn heel wat mensen die moeten staan. Dit maakt ze allemaal niet uit lijkt wel, ookal is het een rit van 2 uur. En na een stop om wat bier te kopen en een plasstop komen we om 7 uur 's avonds weer aan in het dorp. En het leek wel of heel het dorp al voor achten in bed lag.

Maandag 28 juni tot en met woensdag 30 juni.
We doen ´s middags een strandopruiming. Er zijn heel wat vrijwilligers, maar de amerikaanse groep heeft weer een bespreking en doet weer niet mee. Ook wel prettig want dan zijn er ook geen zeikerds in de groep. Het groen moet van het strand af, anders wil de hawkbill schildpad geen eieren leggen horen we later. Niet iedereen deed dus even gemotiveerd mee. `s Avonds lopen we in dezelfde groep, ook wel eens leuk. Voor dinsdag onze laatste werkdag hebben we nog een keer nestenveld dienst aangevraagd. Peter wil nog kleintjes geboren zien worden en er staan heel wat nesten op de lijst om uit te komen. Er komen 3 nesten uit, met 4 schildpadjes (niet veel, maar voor de ervaring genoeg) één zien we echt uit het zand naar boven kruipen. We zitten vandaag met zijn drieen dat is wat veel dus hebben we tijd voor een geintje. We bouwen een grote zandschildpad, voor één van de leiders met groep. Helaas word ons dier het eerst door een groep toeristen gespot. We wisten niet dat die er vannacht ook waren, allemaal kindertjes erbij, oeps beetje sneu. Maar wij kunnen er hard om lachen. Later horen we dat er nog aardig wat anderen ook twee keer moesten kijken en halt houden voor ons beest! Woensdag zijn we vrij, we twijfelen of we nog 1,5 uur met de bus naar Bribri zullen gaan om te pinnen, en besluiten toch van niet. We nemen de gok dat dat in Panama, Bocas del Toro ook kan. Het evaluatie formulier wat we in moeten vullen voor Widecast (de schildpadorganisatie) is killing. We worden door niemand bedankt voor ons werk hier, zouden ze het formulier al zo snel gelezen hebben of zijn ze dat gewoon vergeten?
We hebben het goed naar ons zin gehad, het werk is leuk, maar de organistie laat heel wat te wensen over. We zijn klaar hier, daar moet op gedronken worden!
De hele avond kaartspelletjes met veel bier en een groep engelsen in de kroeg, goed gelachen.

Donderdag 1 juli
Al vroeg nemen we afscheid van Marisol en Gilberto, om 7 uur zitten we in het busje naar de grens. Een grote gammele metalen brug met houten planken en vele gaten vormt de grensovergang, 200 meter brug in niemandsland. Het eerste dat we zien van Panama is prachtig en doet ons snel vergeten dat we afgezet zijn bij de grens en de bus, maar dat schijnt standaard te zijn. Ons hotelletje, Dos Palmas, kijkt uit over het water, het is helemaal boven het water gebouwd zelfs. 100% bocas mensen die dit runnen. Mooi uit het centrum en goed uitzicht op een klein jachthaventje bij een eilandje hier tegenover en op de mangroves. Aan de palen waar het huis op staat groeit koraal, wat wil een mens nog meer. Oh ja, ze verkopen hier bij de balie bier voor 50 cent. Alle wensen vervult.
Bocas del Toro is even heel wat anders dan Gandoca, wat een drukte op straat, en wat een boel restaurants. Fijn iets anders dan rijst en bonen de komende dagen.

Vrijdag 2 juli
We gaan ons bed uit om ergens voetbal te kijken. Als we ergens het volkslied horen gaan we naar binnen, je kan daar ook ontbijten, komt mooi uit. Wat minder mooi is dat iedereen hier in brazilie shirtjes loopt. We zijn toch welkom. Wat een spanning, winnen we nog ook. Mannen huilend de kroeg uit terwijlo wij zitten te juichen en bier bestellen om elf uur 's morgens. Moet niet gekker worden. Om half één zitten we in de boot voor een tour. Snorkelen bij een koraal 'straat' en bij het eilandje Cayo Zapatilla. We voelen ons een beetje erg genept wij betalen 20 dollar en de rest 15. We snorkelen 20 minuten op de ene plek en bij de andere kan je niet het water in omdat er een hele sterke stroming staat. En dat schijnt altijd zo te zijn. Wel een mooie tocht naar een prachtig strandje.Op de terugweg stoppen we bij een restaurant omdat er drie willen eten, het eten is op de heenweg besteld en de rest kan wachten. Peter word zelfs boos! en daar moet toch heel wat voor gebeuren.
Om te ontspannen trakteren we onszelf zo maar eens op een lekker diner.